Hulst

Hulst is een vestingstad in de Nederlandse provincie Zeeland, en hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Hulst. De stad heeft 10.773 inwoners (2009, gemeente Hulst) en is daarmee de vijfde plaats van Zeeland.

Hulst profileert zich als de "meest Vlaamse stad" van Zeeland. Vooral de Bourgondische levensstijl van de stad Hulst trekt veel Belgische toeristen. Het oorspronkelijke dialect van Hulst en de omliggende (katholieke) dorpen wijkt sterk af van de overige Zeeuwse dialecten en vertoont een sterke continuïteit met de dialecten in het noorden van het Waasland (België, provincie Oost-Vlaanderen). Hulst ligt ca. 30 km van Antwerpen.
 
Hulst is er trots op genoemd te worden in het middeleeuwse Van den vos Reynaerde. Het feit wordt gememoreerd met een standbeeld voor Reintje.
 
Hulst is lid van de Nederlandse Vereniging van Vestingsteden en onderhoudt een stedenband met Michelstadt in Duitsland.

De Gemeente Hulst
De gemeente Hulst heeft 27.858 inwoners (bron: CBS, 30/11/2009) en beslaat het hele oosten van Zeeuws-Vlaanderen.

Centraal in de gemeente Hulst ligt de vestingstad Hulst met in het uitgestrekte poldergebied er omheen veertien dorpskernen, ieder met een eigen identiteit. Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2010:

Bron: Gemeente Hulst

Naast deze officiële kernen heeft de Gemeente Hulst nog de volgende buurtschappen:

Absdale, Baalhoek, Boerenmagazijn, Boschkapelle, Drie Hoefijzers, Duivenhoek, De Eek, Eendragt, Emmadorp, Groenendijk, Halfeind, Hoefkensdijk, 't Hoekje, 't Jagertje, Kalverdijk, Kampen, Kamperhoek, Keizerrijk, De Knapaf, Knuitershoek, Krabbenhoek, Kreverhille, Kruisdorp, Kruispolderhaven, Luntershoek, Margret, Molenhoek (Hulst), Molenhoek (Ossenisse), Noordstraat, Oude Kaai, Oude Stoof, Paal, Patrijzenhoek, Pauluspolder, Perkpolder, Prosperdorp, De Rape, Roskam, Roverberg, Ruischendegat, Sasdijk, Schapershoek, Scheldevaartshoek, Schuddebeurs, Sluis/Drie Gezusters, Statenboom, Stoppeldijk/Rapenburg, Stoppeldijkveer, Strooienstad/Koningsdijk, Tasdijk, Vijfhoek, Vogelfort, Walenhoek, Zandberg, Zeedorp en Zeegat.

De huidige Gemeente Hulst is tot stand gekomen na opeenvolgende herindelingen.

Hieronder een overzicht van de voormalige gemeenten:

• Hulst → ontstaan 1 januari 2003

  • Hontenisse → opgeheven 1 januari 2003

    • Vogelwaarde → ontstaan 1 juli 1936, pgeheven 1 april 1970

      • Boschkapelle → opgeheven 1 juli 1936

      • Hengstdijk → opgeheven 1 juli 1936

      • Ossenisse → opgeheven 1 juli 1936

      • Stoppeldijk → opgeheven 1 juli 1936

  • Hulst

    • Clinge → opgeheven 1 april 1970

    • Graauw en Langendam → opgeheven 1 april 1970

    • Sint Jansteen → opgeheven 1 april 1970

 
Geschiedenis
Hulst kreeg in 1180 stadsrechten van de Vlaamse graaf Filips van den Elzas en ontwikkelde zich tot een belangrijke vesting- en havenstad. In 1591 werd voor het eerst een beleg voor Hulst geslagen en wel door Maurits van Oranje, die het in vijf dagen veroverde. Vijf jaar later werd het weer heroverd door Albertus van Oostenrijk. Tijdens de strijd om Hulst in 1640 kwam Hendrik Casimir I van Nassau-Dietz om het leven. In 1645 heroverde prins Frederik Hendrik van Oranje de stad Hulst en het Hulsterambacht op de Spanjaarden. Hulst maakte formeel tot 1648 (Vrede van Münster) met de rest van Zeeuws-Vlaanderen deel uit van het Graafschap Vlaanderen en was een dochterstad van Gent. De haven verzandde na die tijd.
 
Verschillende abdijen hadden in Hulst een refugehuis, waaronder de Abdij van Boudelo, de Abdij van Cambron en die van Onze-Lieve-Vrouw Ten Duinen.
 
Monumenten
De stad Hulst zelf is één van de zeventien Beschermde stads- en dorpsgezichten in Zeeland. De stad telt 68 rijksmonumenten, zie Lijst van rijksmonumenten in Hulst.

Sint-Willibrordusbasiliek
De Sint-Willibrorduskerk werd in de 15e eeuw gebouwd maar pas in 1535 opgeleverd. Na de Hervorming werd de kerk protestants, sinds de Franse tijd werd de kerk gedeeld met de rooms-katholieken. Sinds 1930 is het weer een rooms-katholieke kerk en werd het een basiliek

De Sint-Willibrordusbasiliek is een kerk die gesticht is in de 10e eeuw, ongeveer een tijdgenoot van de Nederlandse Hervormde Kerk in Kloosterzande. De kerk is gelegen in het centrum van de Oost-Zeeuws-Vlaamse vestingstad Hulst. Ze is gewijd aan de missionaris Willibrordus. In mei 2009 werd de kerk in het NCRV-radioprogramma Plaza verkozen tot mooiste kerk van Nederland.
 

Verheffing tot basiliek
De kerk is gebouwd als Rooms-Katholieke kerk, maar werd in de Tachtigjarige Oorlog door toedoen van Frederik Hendrik een Nederlandse Hervormde Kerk. Dat bleef zo tot de tijd van Napoleon, toen er een simultaankerk van werd gemaakt: het koor kregen de katholieken en het schip bleef beschikbaar voor de protestanten. Daartussen werd een muur opgetrokken. Sinds 1930 is de kerk weer helemaal katholiek. De protestanten kregen een eigen kerk aan het Cornelis de Vosplein. Naar aanleiding hiervan heeft Paus Pius XI de kerk tot basiliek verheven.
 

Beschrijving van het gebouw

Het gebouw is opgetrokken in baksteen en aan de buitenzijde bekleed met kalksteen.
Deze kalksteen was afkomstig uit de groeven van Lede bij Aalst. Ledesteen is een vrij zachte kalksteensoort die gemakkelijk te bewerken is maar als nadeel heeft dat hij sterk aan erosie onderhevig is. De torenspits is uitgevoerd in voorgespannen beton.
De St. Willibrordus is gebouwd in de vorm van een Latijns kruis. De bouwdelen zijn gegroepeerd rondom de toren die centraal in de kerk staat.
Dit is typisch Vlaams. In de 12e en 13e eeuw maakte de Romaanse bouwstijl in Vlaanderen geleidelijk aan plaats voor de Gotische.

In de tweede helft van de vijftiende eeuw was Hulst economisch vooral op Antwerpen georiënteerd.
Onder invloed hiervan werd in 1462 bouwmeester Everaert Spoorwater aangezocht voor de bouw van het koor in Brabantgotische stijl.
Het centrum van de Brabantgotiek is Mechelen met de Sint Romboutskathedraal.
Andere bekende voorbeelden van Brabantgotiek zijn de Onze Lieve Vrouwekathedraal te Antwerpen, de Maria Magdalenakerk in Goes en de Sint Jan in 's-Hertogenbosch.

Exterieur
De hoofdingang van de Basiliek bevindt zich in de westgevel aan de zijde van de Steenstraat. Bovenaan deze gevel staat in een nis een beeld van de Heilige Willibrordus met in zijn handen een vergulde kerktoren. Het schip is in tegenstelling tot de koorkerk niet voorzien van luchtbogen en steunberen. De aanzetten voor de luchtbogen zijn wel in het muurwerk aanwezig.

De kerk is op de plaats van een kleine romaanse kerk gebouwd in de eerste helft van de 15e eeuw. In die periode werd ook de opvallende vieringtoren gebouwd. Vanaf 1462 werd de kerk herbouwd naar haar huidige vorm onder toezicht van bouwmeester Everaert Spoorwater. Toen tijdens de werken brand uitbrak werden echter de toren en het schip geheel in de as gelegd, evenals het nieuw gebouwde koor. Vanwege het overlijden van Spoorwater werden de werken pas heropgestart op 3 mei 1481, dit maal onder toezicht van de Antwerpse artchitect Herman de Waeghemaekere. Voor de bouw van het hoofdportaal schakelde hij Matthijs II Keldermans in (van 1482 tot 1484). De bouw van de kerk werd afgerond door diens achterneef Laurens II Keldermans (ca. 1534) en ze werd opgeleverd in 1535.
Tijdens de restauratie van de jaren dertig zijn onder de oorspronkelijke houten zoldering in het schip gewelven gemetseld. De zijdelingse druk die deze op het muurwerk uitoefenen, wordt door middel van trekstangen opgevangen. De bronzen rozetten die tussen de bovenste rij vensters zitten, zijn de uiteinden van deze stangen.
De koorkerk wordt door drie straalkapellen afgesloten, de beide zijbeuken bezitten elk vier zijkapellen. De toren bestaat uit vier afzonderlijke delen, die elk uit een verschillende periode stammen. Het onderste gedeelte, vermoedelijk uit de 13e en/of 14e eeuw, gaat grotendeels schuil onder het dak van de kerk. Alleen aan de zijde van de Grote Markt en de Lange Nieuwstraat is dit stuk toren gedeeltelijk zichtbaar.
Van de in 1402 gebouwde achthoekige toren is enkel de onderste verdieping, voorzien van blinde nissen, overgebleven. Het gedeelte tussen de balustrade en de wijzerplaten is een restant van de door architect Cuypers gebouwde toren.
De betonnen bekroning die thans de kerk siert, is in 1957 op de toren geplaatst. Het is een ontwerp van architect J. Brouwer met de naam "Prediker". De kerkmuur is een reconstructie van de middeleeuwse muur die het kerkhof, dat rondom de kerk lag, omsloot.
 

Rondwandeling in de kerk

Zie de nummering op de plattegrond hiernaast.

Aan de St. Willibrordus is vanaf omstreeks 1200 tot halverwege de zestiende eeuw gebouwd en verbouwd.
In het interieur van de kerk zijn op verschillende plaatsen sporen van vroegere bouwfasen te zien.
Tijdens de rondwandeling wordt hier op gewezen.
In de wandelpaden liggen veel fraaie grafzerken die naar Vlaams gebruik uitgevoerd in vlakreliëf.

Het schip
De basisvorm van de kerk is de travee (1).
Dit is een vaste bouwkundige eenheid, die bestaat uit twee pilaren die afgesloten worden met een boog, gevolgd door een venstergalerij met bovenaan in de gevel een groot raam.
Binnen de Brabantgotiek is de St. Willibrordus Basiliek de enige kerk waarin de venstergalerij, die ook wel triforium wordt genoemd, nog in originele vorm aanwezig is.
Bij alle andere kerken die in Brabantgotische stijl zijn gebouwd, is het triforium een geheel geworden met de bovenste ramen.
De kapitein van de zuilen zijn gesierd met een dubbele rij koolbladeren, een typisch kenmerk van de Brabantgotiek.
Bij de bouw van het schip werden geen gewelven aangebracht, maar in plaats daarvan werd een vlakke houten zoldering gelegd. Tijdens de restauratie in de jaren dertig, werd onder deze zoldering een stenen gewelf gemetseld.
 
De trekankers (2) dienen om de zijdelingse druk die de gewelven op de muren uitoefenen, op te vangen.
Het middenschip lijkt hoger dan het in werkelijkheid is, omdat de zijbeuken naar verhouding vrij breed zijn.
In de onderste rij ramen wordt door middel van teksten in het gebrandschilderde glas de geschiedenis van het gebouw beschreven.
In de Westgevel is het glas-in-loodraam "Het laatste oordeel" van glazenier Joep Nicolas te bewonderen (3).
Het orgel is in 1610 gemaakt door orgelbouwer Louis Isoré.
 
De viering
De viering, de plaats waar schip, koor en dwarsbeuk elkaar ontmoeten, is het middelpunt van de kerk.
De toren belemmert ten dele de vrije doorkijk vanuit het schip naar het koor.
Aan de kant van het schip is aan de verkleuring van het gesteente te zien tot op welke hoogte het in 1469 afgebrande schip tegen de toren reikte (4).
 
Het raam dat aan deze zijde in de toren zit, dateert uit de periode dat de kerk in gebruik was als simultaankerk.
In 1818 kregen katholieken en protestanten tijdens de Goede Week, de week voor Pasen, ruzie over het luiden van de klokken.
De touwen hingen onder de toren in het katholieke gedeelte.
Een oplossing werd gevonden door de protestanten een eigen klokje te geven met een aparte ingang naar de toren.
Voor de verlichting van de torenkamer werd toen het raam aangebracht.
Aan twee van de vieringspijlers zijn beelden bevestigd van de H. Willibrordus (5) en de H. Eligius (6).
Een gedenkplaat aan de noordwestelijke vieringpijler (7) vertelt beknopt de geschiedenis van het gebouw.
Vermoedelijk is voor 1402 de toren al eens verbouwd en/of verhoogd. Aftekeningen van rechtopgaand metselwerk aan de koorzijde (8) van de toren duiden hierop.
Aan deze zijde zijn tevens een dichtgemetselde deur die toegang gaf tot de toen veel lagere koorzolder, en een dichtgemetseld galmgat te zien.
 
De dwarsbeuk
De dwarsbeuk is veel lager dan schip en koor.
De horizontale breuklijnen in het muurwerk tonen sporen van een verbouwing waarbij de dwarsbeuk werd verhoogd (9).
In de oostmuur van de noorderdwarsbeuk (10) is niet gepleisterd muurwerk met een stuk waterlijst zichtbaar.
Vermoedelijk heeft de oorspronkelijke dwarsbeuk uit omstreeks 1200, die later verlengd is, tot hier gelopen.
In de eerste helft van de vijftiende eeuw werden scheidingsbogen in de dwarsbeuk aangebracht om verbinding te krijgen met twee zijkapellen (11 en 12) die toen aangebouwd zijn.
In de oostmuur van de zuiderdwarsbeuk zit een dichtgemetselde spitsboog. Mogelijk heeft deze boog toegang gegeven tot de "Hugo Mijlscapelle" (13) die buiten de kerk stond en in later tijd is afgebroken.
 
De koorkerk
De koorkerk bezit een kooromgang (14) van waaruit acht rechthoekige zijkapellen en drie veelhoekige straalkapellen betreden kunnen worden.
Deze kapellen zijn oorspronkelijk gebouwd voor de ambachtsgilden die in Hulst werkzaam waren.
Elke dag werd hier de mis gelezen.
Links en rechts naast het hoofdaltaar staan het conopeum (15 - de rood-gele parasol), het tintinnabulum (16 - het klokje) : onderscheidingstekenen van een basiliek.
Verder zien we de Godslamp (17), het teken dat God in dit huis woont en een fraaie houten lezenaar met adelaar (18).
In de jaren 1841-1842 werd het interieur van het katholieke koorgedeelte geheel beschilderd.
Begin jaren dertig zijn deze schilderingen verwijderd, onder andere om meer uniformiteit binnen de kerk te krijgen.
De goudverf op de koolbladeren van de kapitelen (19) bleek zonder gevaar voor beschadigingen niet te verwijderen.
De eerste kapel aan de noordzijde van het koor (20) is in gebruik als doopkapel. De doopvont is van steen : het koperen deksel wordt gesierd met een afbeelding van Johannes de Doper. Bij de derde kapel (21), zijn een deur en bovenin een open spitsboog te zien.
De deur geeft toegang tot de vroegere librije waarin de boeken die eigendom van de kerk waren, bewaard werden.
In de periode dat de St. Willibrordus van 1806 tot 1929 simultaankerk was, deed de librije dienst als sacristie.
In de middelste straalkapel (22) is in een fraai bewerkt kastje een medaillon van Maria te bewonderen, dat oorspronkelijk in een van de luidklokken zat. Na de torenbrand van 1876 werd dit medaillon in de gesmolten klokkenspijs teruggevonden.
De sfeer in de St. Willibrordus wordt voor een belangrijk deel bepaald door de glas-in-loodramen.
In de vierde zijkapel (23) aan de noordzijde van de kerk is het raam "De Verheerlijking van Maria" te bewonderen, in de eerste straalkapel (24) drie prachtige Willibrordusramen en in de derde zijkapel aan de zuidzijde van de kerk (25) het raam "Gaat tot Jozef" van glazenier Mengelberg.

Het orgel

 
Het resultaat van de restauratie en reconstructie van het orgel mag er zijn. Het is een schitterend orgel, van een geheel zuidelijk karakter: rijk aan wijde vulstemmen, liefelijk in zijn fluiten en gloedvol in zijn tongwerken. Jaarlijks worden er in de zomer concerten op verzorgd door diverse musici.
 
Mechanische sleepladen
Toonhoogte a1 = 415Hz
Temperatuur: nagenoeg evenredig zwevend
Windvoorziening: magazijnbalg
Winddruk: 88 mm.

De dispotie:

 
Naziteksten
In de toren van de kerk werden tijdens de Tweede Wereldoorlog Duitse soldaten gelegerd, omdat het overzicht over oostelijk Zeeuws-Vlaanderen en de Westerschelde geweldig is. De soldaten schreven naziteksten op de muren van de toren en tekenden er ook een hakenkruis op. In de jaren na de oorlog was er veel ophef over de vraag of de bekladding weer moest worden verwijderd. Tenslotte zijn de graffiti gehandhaafd als herinnering.
 
Verwoestingen torenspits
De torenspits is enkele malen vervangen. De eerste spits werd verwoest in 1668 door blikseminslag. In 1724 werd een nieuwe spits geplaatst in classicistische stijl. Deze werd door brand verwoest in 1876. Daarna werd een nieuwe toren geplaatst naar ontwerp van Pierre Cuypers, omdat de toren een uitkijkpunt was over de Westerschelde. Deze werd in 1944 kapotgeschoten. In 1957 won Jan Brouwer een prijsvraag voor een nieuw ontwerp van de spits, en Brouwers ontwerp, met de titel 'De Prediker', werd inderdaad gebouwd. De toren wordt bekroond door een Christusbeeld omringd door engelen. Maar delen van het ontwerp van Cuypers en ook van de veertiende-eeuwse toren zijn nog steeds zichtbaar.

Stadhuis

Het stadhuis van Hulst is gebouwd in gotische stijl. In het stadhuis zijn veel schilderijen, oude kaarten en gravures tentoongesteld, waaronder een werk van Jacob Jordaens.

Vesting
De stadswallen stammen uit de Tachtigjarige Oorlog. Ze worden omgeven door een gracht en zijn een gaaf voorbeeld van het zogenoemde Oud Nederlands vestingstelsel. De stadswallen zijn niet overal even hoog. Zo zijn ze in het zuiden acht meter hoog en in het noorden 10 meter. Vroeger stonden er ook nog muren op de wallen maar die zijn in de loop der tijd verdwenen. In het zuiden is een dubbele omgrachting. In het Noord-oosten sluit hij aan op de Liniedijk. De vesting had zes poorten, vier ravelijnen (waarvan er nog maar één over is), negen bolwerken en een stadsmolen.

De Keldermans poort was zowel een land- als een waterpoort, liet zowel mensen als boten binnen. In de Tachtigjarige Oorlog verwoest, in 1952 weer opgegraven door P.J. Brand. Er zijn nog drie poorten in gebruik:

Dubbele poort (Dobbele Poort) of Bollewerck Poorte, uit 1620, verdubbeld in de jaren '30 van de 17e eeuw.
Gentse poort, gebouwd in 1720. Draagt het wapen van de generaliteit.
Bagijnenpoort of Graauwse poort, gesticht in 1704 door Benjamin van Beaufort.
De negen bolwerken zijn (tegen de klok in): Molenbolwerk met de stadsmolen, Brederodebolwerk met restanten van de Keldermanspoort, Nassaubolwerk, Oranjebolwerk, Princebolwerk, Solmsbolwerk, Oude Molenbolwerk, Doelenbolwerk, Galgebolwerk.

Wilt u doeltreffend, opvallend en betaalbaar uw doelgroep bereiken?

En heeft u genoeg van die dure advertenties in de krant?

Dan biedt RegioNetwork u verschillende mogelijkheden, zowel online als offline.

Online kunt u adverteren op bijvoorbeeld één of meerdere van onze vele RegioPortals zoals deze. Offline verspreiden wij huis-aan-huis onze LocalFlyer.

Adverteren kan al vanaf 125 euro waarbij u zowel huis-aan-huis op onze LocalFlyer adverteert als online op onze RegioPortal(s).

Onze LocalFlyer heeft een extra hoge attentiewaarde door het maximum aantal adverteerders die wij toelaten en de opvallende en gestructureerde opmaak.

Voor meer informatie of een vrijblijvend persoonlijk advies kunt u ons per e-mail contacteren

Wij informeren u graag over onze betaalbare reclame mogelijkheden.

Naast het adverteren op onze websites en LocalFlyer verzorgen wij ook direct mailings, strooifolders en vele andere reclameproducten. Van A6 formaat tot A4 gevouwen en van 135 gram tot 400 gram papier.

Uiteraard gelden ook hier interessante prijzen en ontzorgen wij u met een totaaloplossing; van opmaak en drukken tot aan de verspreiding.